Menu mobilne

Zmiany dotyczące zasad przeprowadzania badań profilaktycznych pracowników

 

 

Ważna zmiana

19.11.2018 roku doszło do zmiany wytycznych dotyczących zakresu i częstotliwości badań profilaktycznych dla wybranych rodzajów prac oraz wybranych kryteriów zdrowotnych. Zostały opracowane przez Instytut Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera w Łodzi we wspólpracy z konsultantem krajowym w dziedzinie medycyny pracy. Maja one wpływ na zakres badań pracowników oraz zwiększaja odpowiedzialnośc pracodawcy w zakresie oceny czynników ryzyka na stanowisku pracy.


Podstawy prawne wykonywania badań pracowników w Poradni Medycyny Pracy, czyli dlaczego robimy takie badania.

Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z 30.06.1996 r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie Pracy (Dz.U.1996.69.332) badania pracowników przeprowadza się na podstawie skierowania z zakładu pracy, które powinno zawierać między innymi określenie stanowiska pracy oraz informacje o występowaniu czynników szkodliwych i uciążliwych na tym stanowisku. Poradnia Medycyny Pracy na tej podstawie wyznacza zakres badań wg załącznika do ww. rozporządzenia. Jeżeli zakres badań nie został jednoznacznie określony w żadnym przepisie wyznacznikiem dla lekarzy medycyny pracy są wytyczne Instytutu Medycyny Pracy, które są obligatoryjne tam, gdzie przepisy prawne nie precyzują (zgodnie z § 2 ust. 4 ww. Rozporządzenia).

Ostatnie i obecnie obowiązujące wytyczne, które Instytut Medycyny Pracy wydał 19.11.2018 roku, zmieniają w dużym stopniu zakres badań, a jednocześnie uszczegóławiają rodzaje prac oraz wymagania zdrowotne w zależności od czynników na stanowiskach pracy.


Stanowiska pracy, których dotyczą zmiany

Przede wszystkim nastąpiła duża zmiana zakresu badań przewidzianych dla stanowisk pracy z prowadzeniem pojazdów kat. A,B i T (niepodlegających ustawie o transporcie drogowym) oraz stanowisk z obsługą narzędzi, maszyn, urządzeń i poruszających się poza drogami publicznymi pojazdów mechanicznych. Wyłączono je z „prac wymagających pełnej sprawności psychoruchowej”.

Rodzaje tych prac zostały dokładniej określone w części wytycznych dotyczącej wymagań zdrowotnych dla różnych rodzajów prac. Autorzy wytycznych wymieniają m.in.:

• operatora wózków jezdniowych z napędem silnikowym, urządzeń podnośnikowych, wózków widłowych, układnic magazynowych wysokiego składowania,

• operatora żurawi, dźwigów, suwnic;

• operatora ciężkiego sprzętu drogowego, budowlanego, robót ziemnych (np. operatorzy koparek, spycharek, walców drogowych);

• praca przy obsłudze maszyn w ruchu, narzędzi, aparatów, wymagająca szczególnej precyzji związanej z bezpieczeństwem realizowanej pracy; 

A co się zmieniło w badaniach?

Uznano, że nie jest obowiązkowe wykonywanie badań psychotechnicznych czyli testów sprawności psychoruchowej (określanych nieprawidłowo jako badania psychologiczne).Również nieobowiązkowe jest przeprowadzenie konsultacji okulistycznej, laryngologicznej i neurologicznej, ale nakazano przeprowadzenie badania okulistycznego, laryngologicznego i neurologicznego przez lekarza medycyny pracy, określając bardzo dokładnie zakres badań (pokrywający się z tym co wykonywali do tej pory konsultujący okuliści, laryngolodzy i neurolodzy) oraz zostały określone dokładnie kryteria wzroku, słuchu, narządu równowagi i neurologiczne z podziałem na różne „rodzaje” prac, wyszczególnione wyżej. W wytycznych ujęto również możliwość przeprowadzenia dodatkowo konsultacji psychologicznej, okulistycznej, laryngologicznej i neurologicznej, jeżeli istnieją poważne wątpliwości w badaniu przeprowadzonym przez lekarza medycyny pracy.


Co praktycznie wynika z tej zmiany?

Nie zmieniło się podejście co do konieczności określania w skierowaniu wszystkich „czynników” na stanowisku pracy. Jeśli pracodawca w ramach zakresu obowiązków służbowych powierza pracownikowi poruszanie się pojazdem kat A, B, T (niepodlegającym ustawie o transporcie drogowym) lub pracę z obsługą narzędzi, maszyn, urządzeń i poruszających się poza drogami publicznymi pojazdów mechanicznych, powinien to wskazać w skierowaniu na badania profilaktyczne. Lekarz medycyny pracy przeprowadzający badanie na podstawie informacji zawartych w skierowaniu będzie musiał, w zakresie przeprowadzanych badań, ująć również badania niezbędne ze względu takie „narażenia”.


Czyli trzeba robić te psychotesty czy ich nie ma?

W nowych wytycznych określono, że zarówno lekarz, jak i pracodawca może określić, że praca na danym stanowisku to wykonywanie pracy "wymagającej pełnej sprawności psychoruchowej", co wymusza prawnie konieczność wykonania badania ogólnego, okulistycznego, neurologicznego oraz testów sprawności psychoruchowej. Cyt. wytyczne: „o fakcie zaliczenia wykonywanej przez pracownika pracy do prac wymagających pełnej sprawności psychoruchowej decyduje lekarz po dokonaniu dokładnej analizy sposobu wykonywanej pracy oraz występujących na stanowisku pracy czynników szkodliwych i niebezpiecznych dla zdrowia, bądź robi to pracodawca określając w skierowaniu na badanie lekarskie wykonywaną pracę jako „wymagającą pełnej sprawności psychoruchowej”. Często dopisywane określenie "+psychotesty" jest także dopuszczalne.Psycholog nie wydaje żadnego orzeczenia ani zaświadczenia, jest to konsultacja w karcie badania profilaktycznego, tak jak okulistyczna, neurologiczna itd. Generalnie nie wyznacza się terminu kolejnego badania (określenie "według wskazań lekarskich"), chyba że psycholog chce sprawdzić pewne aspekty po określonym czasie, wtedy musi opisać kiedy i co trzeba powtórzyć.


Praktyczne uwagi na koniec

Nie ulega wątpliwości, że wykonanie testów sprawności psychoruchowej daje dokładniejszy obraz zdolności do pracy na stanowisku, gdzie istnieje konieczność posiadania takiej sprawności. W ramach takich testów psycholog bada m.in. koncentrację, uwagę, decyzyjność, zdolność do pracy pod presją czasu i stresu, czyli czynniki, których zaburzenia są bardzo częstą przyczyną wypadków w pracy. Jeżeli pracodawca chce, aby jego pracownicy mieli wykonywane psychotesty czy też inne badania, ma do tego prawo, ale powinien ująć to w skierowaniu. Pracownik ma wtedy obowiązek poddać się badaniom zgodnie z Art. 211 pkt 5 Kodeksu pracy.
W razie wątpliwosci zapraszamy do kontaktu z Centrum Medycyny Pracy Lecznic Citomed, gdzie postaramy się wyjaśnić wątpliwości co do zakresu badań, wpisów w skierowanie pracownika oraz istnieje możliwość wykonania kazdego rodzaju badań.

lek. Tomasz Kotarak specjalista medycyny pracy

powrót do listy zadaj pytanie